Porcelana należy do jednego z bardziej cenionych materiałów ceramicznych wykorzystywanych do produkcji naczyń, serwisów do kawy i rozmaitych dekoracji. Jej niezwykle właściwości to nie wynik składu chemicznego i mineralnego tego materiału oraz metody jego produkcji. Przyjrzyj się z nami bliżej poszczególnym składnikom porcelany, a także procesowi jej wytwarzania. Jaki jest skład porcelany?
Jaki jest skład porcelany i na co wpływa?
Bez wątpienia porcelana to najszlachetniejszy materiał, z jakiego wytwarza się talerze, misy, filiżanki, ozdobne figurki i dekoracje. Ale jest to także materiał, który wykorzystywany w medycynie, do tworzenia biżuterii czy produkcji artykułów sanitarnych. Jak widać zastosowanie porcelany jest szerokie. Za właściwości porcelany odpowiada jej składniki. Weźmy je zatem po lupę i sprawdźmy, jaki jest skład porcelany.
Kaolin – podstawowy składnik porcelany
Kaolin, zwany również glinką porcelanową, to najważniejszy składnik porcelany. Może stanowić nawet 60% całej masy porcelanowej. Kaolin to biały, drobnoziarnisty minerał. Jest to osadowa skała, która powstaje na skutek wietrzenia skał magmowych, osadowych i metamorficznych. Jest wykorzystywany głównie w medycynie, kosmetyce i przemyśle, gdzie stosowany jest m.in. do produkcji ceramiki szlachetnej i budowlanej. To właśnie ten składnik nadaje porcelanie charakterystycznej białej barwy i odpowiada za jej niezwykłą transparentność. Jego czystość bezpośrednio wpływa na finalną jakość porcelany. Minerał ten można znaleźć głównie w Chinach, Rosji, USA, czy Japonii, ale kaolin występuje także w Polsce. Jego złoża można znaleźć na Dolnym Śląsku.
Kwarc – rola minerału w produkcji porcelany
Kolejnym kluczowym składnikiem porcelany, który wpływa na cechy tego materiału, jest kwarc. Stanowi on ok. 20% masy porcelanowej. To on jest odpowiedzialny za twardość materiału, a także jego wytrzymałość mechaniczną. Cząsteczki kwarcu znacznie zwiększają wytrzymałość korpusu porcelanowego. Ponadto ten składnik również może mieć wpływ na barwę, a także dodatkowo poprawić przezroczystość porcelany.
Kwarc czyni porcelanę odporną na zarysowania, a także wysokie temperatury, co sprawia, że możliwe jest spalanie tego materiału w piecach nagrzanych nawet do 1400°C.
Skaleń, czyli spoiwo masy porcelanowej
Skaleń to kolejny ważny składnik porcelany. Minerał ten wpływa na obniżenie temperatury topnienia masy ceramicznej, co znacznie ułatwia cały proces wypalania. Nadaje również przezierności masie porcelanowej, a także wpływa na zwiększenie jej spójności i jednorodności. Można powiedzieć, że minerał ten jest swoistym spoiwem całej struktury. Obecność minerału w składzie porcelany wpływa na właściwości mechaniczne tego materiału, a także finalny obraz powstałego wyrobu.
Dodatkowe składniki porcelany – co jeszcze znajdziesz w masie porcelanowej?
Oprócz tych trzech podstawowych składników, do produkcji porcelany zastosowane mogą być również rozmaite dodatki i modyfikatory, które wpływają zarówno na właściwości porcelany, jak i jej ostateczna wygląd. Najpopularniejszym dodatkiem są tlenki metaliczne, w tym tlenek glinu czy magnezu. Ich zadaniem jest poprawa twardości i odporności na wysoką temperatury. Tlenki te mają także wpływa na kolor oraz połysk porcelanowych wyrobów.
Do masy porcelanowej mogą być także dodane rozmaite barwniki ceramiczne. Mają one nadać porcelanie różnorodności. Barwniki (zarówno naturalne, jak i te syntetyczne) są dodawane do masy porcelanowej jeszcze przed wypalaniem. Mogą być także stosowane w postaci szkliw, które nakłada się na wyrób po pierwszym procesie wypalenia. Zadaniem szkliw jest jednak nie tylko dekoracja, ale także dodatkowa ochrona porcelany. Składają się one głównie z krzemionki, tlenku glinu, a także tlenków metali alkalicznych. Szkliwa nadają porcelanie gładkości, połysku, ewentualnie barwy, a taki zwiększają jej odporność zarówno na czynniki mechaniczne, jak chemiczne.
Jaki jest skład porcelany? Jego właściwości
Znacie już skład porcelany. Przyjrzyjmy się zatem jaki ma on wpływ na cechy tego materiału. Poznaj właściwości porcelany, które sprawiają, że materiał ten od setek lat jest ceniony i uznawany za jeden z trwalszych do wytwarzania przedmiotów codziennego użytku:
- twardość i trwałość – porcelana jest twardym materiałem, co sprawia, że dobrze pielęgnowana jest długowieczna i odporna na uszkodzenia. Ważną cechą wyrobów porcelanowych jest twardość samego szkliwa, które nadaje nie tylko estetyczny połysk, ale też chroni strukturę wyrobów przed zarysowaniami. Wyroby z dobrej jakości porcelany mogą przetrwać naprawdę wiele, wiele lat o czym świadczyć mogą rozmaite eksponaty i wyroby zabytkowe, których historia sięga nawet starożytności. Tę trwałość osiąga się dzięki bardzo wysokiej temperaturze wypalania porcelany.
- odporność – wyroby porcelanowe są niezwykle odporne na kontakt z substancjami chemicznymi. Dzięki temu porcelana rzadko ulega zabrudzeniom i jest łatwa w ogólnym utrzymaniu czystości. To m.in. ta cecha sprawia, że tak chętnie używana jest do tworzenia rozmaitych zastaw stołowych czy serwisów do kawy i herbaty. W porcelanowych filiżankach z powodzeniem można serwować kawę i herbatę, bez lęku, że naczynie pokryje trudny do zmycia osad. Wystarczy ciepła woda i delikatny detergent, aby poradzić sobie z każdym zaciekiem. W tym wypadu również istotna wydaje się warstwa ze szkliwem, które jest obojętne chemicznie i nieprzepuszczalne.
- estetyka – to bardzo wyraźna cecha, która sprawia, że porcelana jest niezastąpiona. Od wieków uznana jest bowiem za jednej z piękniejszych i bardziej szlachetnych materiałów, który jest subtelny, połyskujący i elegancki. Porcelanowe wyroby stołowe nadają się zarówno na co dzień jak i od święta. A porcelany tworzone są też piękne ozdoby i dekoracje jak ozdobne misy czy świeczniki. Porcelana lubi zdobienia dlatego często produkty z niej wykonane są malowane, złocone lub nadaje im się fikuśne kształty dodające uroku.
Porcelana to niezwykły materiał, który łączy prostotę z unikalnością, subtelność z trwałością. Te kontrasty sprawiają, że od setek lat jest wiodącym materiałem w codziennej sztuce użytkowej.
Skoro wiesz już, jaki jest skład porcelany, sprawdź również, czym różni się porcelana od porcelitu.
